Niyazi Mısri Divanı ve Şerhi  M. Efdal Emre

Kitap              Niyazi Mısri Divanı ve Şerhi - Tanrı Erinin Sırları
Yazar             Niyazi Mısri
Şerh               M. Efdal Emre
Yayınevi         Gelenek Yayınları
Kağıt - Cilt      Sarı şamua - Lüks Ciltli
Sayfa - Ebat   720 Sayfa - 17x24 cm
Yayın Yılı       2012
  Gelenek Yayınları, Niyazi Mısri tarafından yazılan Niyazi Mısri Divanı ve Şerhi Tanrı Erinin Sırları adlı kitabı incelemektesiniz.
Niyazi Mısri Divanı ve Şerhi - Tanrı Erinin Sırlarıkitabı hakkında yorumları okuyup kitabın konusu, özeti, fiyatı, satış şartları bilgiyi aşağıda geniş bir şekilde edinebilirsiniz.
 
Yaratan Rabbinin adıyla oku . O, insanı " alak " dan yarattı. Oku, Senin Rabbin en cömert olandır.  Alak 1-2
 
  
     NİYAZİ MISRİ DİVANI VE ŞERHİ  -  TANRI ERİNİN SIRLARI
                     Niyazi Mısri Divanı ve Şerhi
 
 
                  Önsöz

Bütün dinler körlerin elindeki asa mesabesindedir. Körlere yol gösterirler. Ger­çek gözlüler, Tanrı (Allah) ile görenlerdir ki onlar da tevhîd eri muvahhidlerdir. Kim tevhide erdi; eren, erilen, ermek' O oldu. Var olan O'dur, varlık dahi O'dur. Varlığın özü O'dur. Varlıkların zahiri değişse de O hiç değişmeden olduğu hâl üzeredir. O her yerde ve herşeydedir. O yaşayan bir varlıktır.
 
Hakîkatta yaşayan O'dur. Kişileşmeler mazharlardır. O kişileşmelerle beraber kişilik ötesi hayât sahibidir. Mutlaktır; mukayyet oldu 'kul' adını aldı. Mutlak da, mukayyet de O'dur. "O zahirdir, O bâtındır." (Hadîd: 3) Bilen, irade eden, kudret, duyan, gören, konuşan, zuhurda (tekvin) olan O'dur. "Evvel O'dur, âhir O'dur" (Hadîd: 3) O nasılsa öyledir. İzahlar, kıyaslar kesret âlemi içindedir. Kes­ret, vahdetin kesretidir. Tevhide erenden kıyas kalkar. Hakîkata erende vahdet, kesret anılmaz olur. Zîrâ kişilik yok olmuştur.
 
Mutlak dinler üstü hakikattir. Tüm dinleri kapsar. Hakîkata erenin meyli yok­tur. Zîrâ O'nda kıyas yapacak bir ikinci yoktur. Bununla beraber O her merte­bede bulunur. Cemâd olur, nebâd olur, hayvan olur, insan olur. İnsandan âlem-i ekber olur, evren olur. Evreni dahi aşan olur. Evren senin vücûdundur ama sen vücûda sığmayan bir varlıksın. Zâtını sıfatlarını düşün!..
 
Gönlün gözün değil vücûdunu, evreni dahi aşmadadır. Onlara kayıt yoktur. Bu sırları idrâk et. Sonra idrâk dahi senden yok olur. Seni kendisine bağlı kılacak hiç bir şey kalmaz. Özgürlük senin asli özündür. Özgür olansa evreni ve için­deki tüm varlıkları (ki aslı bir varlıktır) kendi olarak görür. Tüm mükevvenat bir "Ben'dir.

 
Mutlak "Ben'den ayrı kendini bir ben kabul edersen, mutlak tarafından hedef olursun. Tüm varlıklar gözüne har (diken) rakip görünür. Öyle de olur. Varlı­ğına bürünen ayrıştırır.
Evren bir varlıktır. O bir ise hiç bir kimse değildir. Suretlere takılma, onlar ge­çicidir. İnkâr da etme. Herkes aynı idrâka sahip değildir.
 
Hakikat isimsizdir. Ehl-i hakikat kendilerini bir isimle anmazlar. Her isim bir kayıttır ve hedeftir. Esmalar arası rekabet kaçınılmazdır ama her esmanın müsemmâsı birdir.
 
Muhyiddin İbn-i Arabi Hazretleri Fütûhât-ı Mekkiye isimli eserinde şöyle bu­yururlar: "Allah'a dua ederken Frenkler; Ey Kribatur, Acemler; Ey Hûdây, Türk­ler; Ey Tanrı, Habeşler; Ey Vâk, Rumlar; Ey Siya (Theo), Ermeniler; Ey Asfâc, Araplar; Ey Allah diye seslenirler. Fakat bu değişik lafızlar aynı manaya delalet eder."
 
Gerçek Melâmiler hakikat ehlidirler ama kelime manası hakîkata engeldir. O isim genel değil özeldir. Ehl-i zahir, onları kınadıkları için o ismi vermişlerdir.
 
Hakîkatta silsile (manevi soy-sop) yoktur. Doğmak ölmek zahire has olan ta­birlerdir. Hayât sıfatı ebedidir, ezelidir. Mutlak; hakikattir ve o ne ise O'dur. Söylenen ve yazılanlarsa mutlak açısından hakikat değil hatadır. Zîrâ mana, gönlün derinliklerindedir. Kim gönle dönerse onun derinliklerine iner. hâl kal ile anlatılmaz, anlatılamaz. Bir gülün güzelliğini, bir çınar ağacının haş­metini, semâyı hangi kelimelerle anlatabilirsin? Onlar bizatihi güzeldir. Kesret âleminde bir şeyler söylemek lazımdır ama vahdetten gaflet etmeden...
 
Her hak sahibine hakkını ver. Karşılık beklemeden sev, sevgi açıcıdır. Kin ve nefret ise tüm yolları tıkar. Geçit vermez. Sevgi gönlün işidir. "Dağ ne kadar yüce olsa da yol onun üzerinden aşar." (Atasözü) Gönül Tanrı'nın arşıdır. Gön­lü ile olan Tanrı ile olur, Tanrı'da yaşar...
 
 
Gönül Çalab'ın tahtı Çalab gönüle baktı
İki cihan bedbaht
Kim gönül yıkar ise

Yunus Emre
 
 
M. Efdal EMRE
 

                         Niyazi-i Mısri Hazretlerinin Hayatı
 
Niyazi Mısrihazretleri miladi 1617 yılında Malatya'da doğdu. Adı Mehmed'tir. Mutasavvıf bir ailede büyüdü. Babası Nakşbendî tarikatına mensup olmasına rağmen kendisi daha sonra Halveti tarikatına mensup oldu.
 
Daha sonraki yıllarda Bağdat'a, ordan da Mısır'a geçti, ilim tahsil etti. Dini ilim­lerde yetkili bir kişi oldu. Özel olarak ta "Miftah-ı ulum'il gayb" (gayb ilimleri anahtarı) ilmini tahsil etti. Bu ilmi daha önce de şeyh Bedreddin-i Simavi haz­retleri de tahsil etmişti. Son dönemde ise bu ilmi Mısır'da tahsil eden kişi olarak Muhammed Nûr'ul Arabi hazretlerini görmekteyiz.
 
Niyazi-i MısriHazretleri otuz yaşlarında, görmüş olduğu bir rüya üzerine Mısır'dan ayrılır, rüyada gördüğü mürşidini Uşak vilâyetinde bulur. Bu zât Elmalılı, Halveti şeyhi Ümmî Sinan Mehmed Efendi'dir.
Daha sonra şeyhinden hilafet icazeti alarak irşada başlar. Efendisinin ve­fat etmesi üzerine Elmalı'dan ayrılır, Bursa'ya gelir. Daha sonra da Edirne ve İstanbul'a geçer, yeniden Bursa'ya döner.
 
Edirne'de vermiş olduğu bir vaazdan dolayı Rodos adasına sürgüne gönderilir, bir yıl sonra affedilir. Tekrar Bursa'ya döner.
 
Rusya seferi için (1677) kalabalık bir mürid topluluğuyla yeniden Edirne'ye ge­lir. Pâdişâh hazretin ve müridlerinin savaşa iştirak etmesine taraftar değildir. Ondan sadece hayır dua etmesini ister. Ama hazret celallidir. Selimiye cami­sinde verdiği vaazdan dolayı Niyazi Efendi Limni adasına sürgüne gönderilir. On beş yıl orada kalır. Sonra affedilir. Dönüşte yazmış olduğu bazı eserler ve

konuşmaları hased edenleri tarafından pâdişâha şikâyet edilmesi üzerine ye­niden Limni adasına sürgün edilir. Niyazi-i Mısri hazretleri Limni adasında 1693 yılında ayaklarına bağlı demir kütleleri olduğu hâlde Hakk'ın rahmetine kavuşur. Türbesi Limni'dedir.
 
Mana sultanı olan O, hiç doğmadı ve hiç ölmedi. O nasılsa öyle idi. Hakikat budur...
 
 
Yunus öldü diye sala verirler
Ölen hayvandır âşıklar ölmez

Yunus Emre
 
 
 M. Efdal EMRE

 

                       Melamilik ve Niyazi-i Mısri

 
Melamilik, İslam toplumunda hicri 100, miladi 700'lü yıllara nispet edilir. Oysa başlangıcı yoktur. İlk temsilcileri olarak da Ebû Ali Sindî, Bâyezîd-i Bistâmî, Ebû Hafs Haddâd, Hamdûn Kassâr, Ebû Kasım Gürkani (Guri), Rabiatü'l Adevviye, Ahmed Hadreveyh, Ebû Türab Nahşebî, Hallac-ı Mansur, Ebû Bekir Şıbli, Habib-i Acemi, Ebu'l Hasan Harkani, Ebû Said Harraz, Ebu'l Hüseyin Nuri, Yûsuf Bin-i Hüseyin Razi, Hazeratı ve emsali zâtlardır.
 
İkinci dönem Melâmî piri olarak Hacı Bayram-ı Veli ve halifesi Ömer Sıkkinî (Bıçakçı Ömer Dede) hazretleri anılırlar.
Üçüncü dönem Melâmî piri olarak da Seyyid Muhammed Nûr'ul Arabi Haz­retleri anılırlar.
Bu tür alametler hakikatin tarikata dönüşmesinin alametleridir. Zîrâ hakikatin dönemi yoktur.
Bu zâtların tamamı hakikat ehlidirler. Musa Hızır kıssası (Kehf sûresi)'nda adı anılmayan zât (Hızır) ehl-i hakîkattandır.
 
Niyazi-i MısriHazretlerinin melâmîliği ilm-i ledün sahibi oluşundan (bir di­ğer adı da, ilm-i hikmet, ilm-i tevhîd, vahdet-i vücud ki tasavvuf bu ilimlerin genel adıdır) gelmektedir. O, devrinde bu hakikat ilimlerinde en önde olandır. Tevhid Niyazi-i Mısri'den tüm açıklığıyla ortaya konmuş ve âleme aşikâre edil­miştir. Onun melâmiliği divanındaki her ilâhisinde tüm açıklığıyla ortadadır. Melâmîlik "Lâ Mevcûde illa Hû" sırrıdır. Niyazi-i Mısri hazretleri bu sırrın vassafıdır. Olmasa idi vasfını nasıl yapardı!..

Melâmi olmayan bir yol, bir kişi kuralların kuludur. Bu kurallar din ve tarikatın kurallarıdır. Özgürlük yoktur. Melâmî ise hür ve özgürdür. O Allah'ta fâni olan­dır. Allah kendinde olunca kendi bakî olur. Niyazi Mısri bu sırra erenlerden­dir. îşte divanı!..
Hakikat, varlığın Hakk'ın varlığı olduğunu idrâktir. Bu sırra erenler variyetle­rinden kurtulanlardır. Melâmî bunu başarmış olandır.
Melâmîlik dinler üstü hakikattir. Lügat manası kınanmış, ayıplanmış olarak tanımlanır ki; bu ifadeler gayrıyat sahipleri tarafından onlara verilmiş vasıftır.
 
Hakîkatta Melâmî Allah'ta fânî (fena fillâh) olan demektir. Allah'ta fânî olanın da diyeti Allah olur. İşte bunlar hakikat ehli olan muvahhidlerdir. Onlar mut­lakta yaşarlar. Sözleri ilahidir. O mazhardan ilah söyler. Onlar ilahi ruh sahibi­dirler. İlahi ruh ise ilaha aittir.
Hakikat dava işi değildir. Bir iş değildir ki davası olsun, sen ben pazarı olsun. Mutlak an'da vasıfsız ve özgür olarak yaşanır. An, an-ı daim'dir. Ehl-i hakikat doğmaz ve ölmez. O nasılsa öyledir.
 
Hakîkatta silsile yoktur. Ehl-i hakikat dersi Hakk'tan alırlar. Hakk ise ezeli ve ebedi Hayy'dır. (diri, canlı) Bu sırrı idrâk edemeyen bazı Melâmî adını alanlar, melâmîliği tarikata dönüştürmüşlerdir. Hakikat bir mazhardan veya mazharlardan zahir olur. Bu inkâr edilemez ama hakikat mazharların hakikatidir. O isimsiz ve vasıfsız olandır.
İnsan isme ve resme kutsal vasfı vermeye, kutsal icat etmeye müsait bir varlıktır.
 
Hakikatin (melâmîliğin) başlangıcı mutlak olan Allah'tır. Bu sırdandır ki tarihi yoktur. Başlangıcı olmayanın sonu dahi yoktur. "O evveldir, âhirdir." (Hadîd: 3)
Hakikat evrenin her yerinde hakikattir. Hakikat zahiri bâtından, bâtını zahirden ayırmaz. Mana suretlerin altında gizlidir. Bunu idrâk eden surete gereken değe­ri verir. Suretler geçicidir ama öz (mana) ezeli ve ebedidir.
Senin vücûdun ne ise evren ve içindekiler de öyledir. Senin idrâkin evreni ve içindekileri bir vücûd bilir. Kendi olarak görür. Sevgi esastır.
 
Kayıtlanmak senin zindanındır. Ne ile kayıtlandığın fark etmez. Sen bunların zamansız ve mekansız ötesindesin. Senin gönlünü ihata edecek bir ikincin yok­tur. Sen tanımın tarifin ötesindesin. Özünü idrâk et. Zihin sınırlarından çık, gönle dön. Gir o kapıdan; işte mutlaktasın...
 
Sen hiç doğmadın, hiç ölmeyeceksin. Sen sendeki "Ben'in farkında ol. Zihnin gönlüne dönük olsun. Aynı zamanda zihnin içtimai hayâttan gafil kalmasın. Her hak sahibine hakkını ver.
 
Melâmî olmak demek hayâlde yaşamak, hayâle hizmet demek değildir. O aynı zamanda eylemdir. Eylemde gönül vardır.

Hakîkatta mürid, mürşid birdir. Ama edeb de asıldır. Edebten mahrum olan variyet sahibidir. Variyet sahiplerinin yeri ise hakikat değildir.
 
Evrende mevcûd olanların kişiselliği var oluşun evrenselliğine engel olmamalı­dır. Sen, ben, evren özde biriz...
 
M. Efdal EMRE
 

Teşekkür
Bu eser, annemin aziz ruhuna ithaftir...
 
Eserin hazırlıkları süresince, Ehl-i Dîl Çay Evinde bize yer tahsis eden ve Niyazî-i Mısrî Divanı ve Şerhi'nindizgisini, tashihini yapan ve mizanpajını dü­zenleyen mâna/gönül dostum, Nart Noyan Beyfendi'ye, yazım ve düzenleme sırasında büyük emeği geçen Esin Ardıç Hanımefendiye, uzun yıllar hiç ara­lıksız sohbetlerde beraber olduğum mâna ve gönül dostlarım, Ahmet Akkaş ve Burhan Aşer beyefendiye sonsuz teşekkürlerimle...
 
Yıllar öncesi sohbetlerinden istifade ettiğim Melâmi mürşidi Merhum Ha­san Özlem Efendi Hazretlerinin aziz ruhunu yâd ederek şükranlarımı sunar, Cenab-ı Allah'tan rahmet dilerim. ( kitap , niyazi mısri kitabı , Niyazi mısri divanı fiyatı , gelenek yayıncılık , Niyazi mısri divanı şerhi  )
 
 
M. Efdal EMRE
 

                  Şerhe Giriş

Niyazi MısriHazretleri şeriat, tarikat, marifet ve hakîkatta kemâlât sahibi olup, divanında geçen ilahilerin büyük bir kısmı marifet ve hakikate aittir. Biz dîvânda hakikat bahsine ait ilahileri esas aldık ve şerhi sohbet üzere yazdık.
 
Hakikat (tevhîd) ikiliği reddeder. Şerh tamamen hakikat ve marifet üzeredir. Kur'an-ı Kerim dört ilmi ihtiva eder. Şeriat, tarikat, marifet, hakikat. Bunların izahı şerhte bulunmaktadır. Okuyucularımızın buna dikkat etmesi gerekir. Bu dört ilimde ehline malûmdur.
Dîvânda ve şerhte dikkat çeken bir diğer husus da hakîkatla ilgili aynı vurgu­ların ilahilerde ve şerhte tekrarı meselesidir. Bu tür tekrarlar, dîvânın bizzat kendisinden kaynaklanmaktadır.
 
Şerhe, Melâmi Mürşidi merhum Hasan Özlem Efendi Hazretlerinin, Niyazi Mısri Divanı Şerhiniesas aldık. Divan sıralaması esnasında şerh edilmeyen ne­fes ve şiirleri, kitabın sonuna yerleştirdik. Niyâzî-i Mısrî Hazretlerinin coşkun, akıcı, cezbeli üslubu ile dile getirdiği dîvânında her mısra o kadar net ifadelerle anlatılmıştır ki Yunus Emre'nin 13. yüzyılda tutuşturduğu mana çerağını on­dan dört yüz yıl sonra yeniden şahlandırarak Hakk nefesini Anadolu toprakla­rında âleme aşikâr etmiştir.
 
Tasavvuf tamamen Hakk irfâniyeti olup gönülde ışıklanan bir manadır. Bu eser otuz yıldır yurdumuzda melâmet alanında ileri gelen saygın isim ve üstadlarla yapılan sohbetlerin sır ve gizem dolu inziva ve halvetlerin birikiminin ve kendi gönül âlemimizin derinliklerinden Hakk irfâniyetine ait sudur eden hakâyıkın bir sonucudur.