• Tüm Kategoriler
    • Anlaşmalı kargo firmamız MNG ve PTT kargo dur. 

      Bu TAM KAPANMA SÜRECİNDE ürün sevkiyatımız devam edecektir. Kargo Çalışmaktadır.

      Virüs Salgını nedeniyle, özellikle TESLİMATTA KAPIDA ÖDEME Şekliyle yapılan alımlarda ufak tefek teslimat sorunları yaşasak ta, genel itibariyle STOKLU çalıştığımız için GÖNDERİMLERİMİZ devam etmektedir. Havale veya kredi kartı ile alımlarda sorun daha az yaşanmaktadır.

      AYRICA PEŞİN FİYATINA VADE FARKSIZ 3 TAKSİT LE ALIŞVERİŞ BAŞLAMIŞTIR. 



       

      Tezkiretül Evliya, Feridüddin Attar

      Tezkiretül Evliya, Feridüddin Attar
      Görsel 1
      Fiyat:
      80,00 TL
      İndirimli Fiyat (%38,8) :
      49,00 TL
      Kazancınız 31,00 TL
      3.0 2
      49.00 www.goncakitap.com.tr
      Geçici olarak temin edilememektedir. Temin edildiginde

      Bu ürünün yerine tercih edebileceğiniz ürünler

      Ciltli, 2.Hamur, 694 Sayfa
      69,00 TL
      KDV Dahil 42,00 TL
      %39,1
      Ciltli, 2.Hamur. 710 Sayfa
      70,00 TL
      KDV Dahil 44,00 TL
      %37,1
      4 Cilt, 2.Hamur Kağıt, 2.319 Sayfa
      255,00 TL
      KDV Dahil 161,00 TL
      %36,9

        Kitap            Tezkiretül Evliya
        Yazar            Feridüddin Attar
        Tercüme       Süleyman Uludağ
        Yayınevi        Semerkand Yayınları
        Kağıt - Cilt     2.Hamur kağıt, Ciltli,
        Sayfa - Ebat  1.000 sayfa, 17x24 cm, büyük boy
        Yayın Yılı       2020


       
      Semerkand Yayınevi tarafından yayınlanan Feridüddin Attar ın yazdığı Tezkiretül Evliya adlı kitabı incelemektesiniz.
      Süleyman Uludağ Çevirisi Tezkiretül Evliya kitabı hakkında yorumları oku yup kitabın konusu, özeti, fiyatı, satış şartları hakkında bilgiyi geniş bir şekilde edinebilirsiniz.
       
       Yaratan Rabbinin adıyla oku . O, insanı "alak" dan yarattı.Oku, Senin Rabbin en cömert olandır.Alak 1-2

       
       
             Tezkiretü’l-Evliya
       
      Feridüddin Attar’ın (k.s) meşhur eseri Tezkiretü’l-EvliyaProf. Dr. Süleyman Uludağ’ın çevirisiyle Semerkand Yayınları tarafından yayına hazırlandı. Asırların eskitemediği bu eserde Allah dostlarının hayat hikâyeleri, ibret verici menkıbeleri yer alıyor. Tasavvufî ve ahlâkî bilgiler ansiklopedisi niteliğindeki bu eser Ehl-i sünnet’in temel tasavvuf kaynaklarındandır.
       
      Tezkiretü’l-Evliya’da engin bir insan sevgisi, ırk ve inanç farkı gözetmeyen bir insanperverlik, derin bir dinî müsamaha vardır. İnsanlığın gösterdiği farklı tezahürler bir yana bırakılarak, bütün insanlarda bir ve aynı olan öz ve cevher üzerinde ısrarla durulmuş ve bu husus ifade edilmeye gayret edilmiştir. Tasavvufî ve ahlâkî bilgiler, umumiyetle menkıbeler biçiminde sade, anlaşılır ve beliğ bir şekilde ifade edilmiştir.
       
      Bu kaynak eser, Semerkand Yayınları ’nın temel eserlerimize verdiği önemi göstermesi açısından da önemli bir kıstas oluyor.
       
       
                 ÖNSÖZ
       
      Rahmeti çok, lutfu bol Allah'ın adıyla... Hamdolsun Mevlâ'ya. Selâm ol­sun Muhammed Mustafa'ya (s.a.v). Millî duyuş ve düşünüş biçiminin teşekkülünde, bu suretle millî bünye ve seciyenin vücut bulmasında tesirli olan ana kaynakların ve temel eserlerin tercüme edilip yeni nesillere tanıtılması, fikir ve inanç tarihimiz açısından olduğu kadar, içinde yaşadığımız cemiyetin hâlihazır düşünce ve inanç yapısı itibariyle de büyük ehemmiyet taşır. Milletin inanış, düşünüş ve duyuş üslubunu, bir içtimaî varlık olarak ya­pısını, bu yapının belli başlı nitelik, özellik ve tezahürlerini tanımak isteyenlerin, millî bünyenin oluşmasında uzun asırlar tesirli olmuş klasik eserleri dikkatle tetkik etmeye ihtiyaçları vardır. Bu ihtiyacı karşılamak üzere, daha evvel bu sahada yapılan çalışmalara ilave olmak üzere biz de Kuşeyrî'nin Risale’sini, Kelâbâzî'nin Taarruf’unu ve Hücvîrî'nin Keşfü'l-Mahcûb'unu tercüme ettik, İslâm tasavvufu ile ilgili ciddi bir tenkit ve umumi bir değerlendirme mahiyetinde olan İbn Haldun'un Şifâü's-Sâil’ini de tasavvuf cereyanının İslâm öğretisindeki yerini, İslâmî ilimler arasındaki durumunu, İslâm cemiyeti ve düşüncesi üzerin­deki tesirini gözetmek için tercüme ettik.
       
      Kelâbâzî'nin, Kuşeyrî'nin ve Hücvîrî'nin sözü edilen eserleri, Sünnî ta­savvufun 7-12. yüzyıla kadar olan seyri hakkında tam ve doğru bir fikir verir. Sünnî tasavvufun ilk beş asırlık seyrini ve gelişme tarzını takip etmek için te mel eserler ve ana kaynaklar, söz konusu kitaplardır. Serrâc'ın Lüma'ında, Ebû Tâlib-i Mekkî'nin Kûtü'l-Kulûb'unda ve Gazâlî'nin İhyâ'sında anlatılan tasavvuf, bahsi geçen eserlerde ifade edilen tasavvufun tıpkısıdır. Ancak o sıralarda, yeni yeni yayılan tasavvuf cereyanının zahirî ilimlere zıt düşmedi­ğini ve şer'î hükümlerle çelişmediğini göstermek, bu suretle yeni bir hareket olan tasavvuf karşısında dindar fert ve zümrelerde görülen ürkekliği ve çe­kingenliği ortadan kaldırmak için adı geçen müellifler mümkün mertebe ihtiyatkâr bir dil kullanmayı tercih etmişler ve dikkatli davranmayı maslahata uygun bulmuşlardı.Böyle olunca da tasavvufî kavrayışları, üstü kapalı ve hayli müphem olan ifadelerle anlatmışlardı. Bu da zaten anlaşılması kolay olmayan sırrî inançların ve tasavvufî meselelerin zor anlaşılmasına sebebiyet veriyor­du. Halbuki, kitaplarda üstü kapalı ve kamufleli ifadelerle anlatılan hususlar, sûfîler arasında açık seçik bir şekilde konuşulmaktaydı. Attâr zamanında zahir ehlinin ve müteşerrîlerin tasavvufa gösterdikleri şiddetli tepki epey yumuşadı­ğından, tasavvufî telakkileri ve meseleleri daha açık bir şekilde ortaya koyma imkânı doğmuştu. Attâr, Tezkire'de işte bunu yapmış ve daha evvel var olan tasavvufî telakkileri daha açık ifade ederek, bunların daha iyi ve daha doğru anlaşılmasını sağlamıştır. Tezkire'de şekillenen bu tasavvuf anlayışı, Mevlânâ ve ondan sonraki mutasavvıflarda gelişerek devam etmiş, özünü aynen mu­hafaza ederek türlü türlü ifadelere bürünmüştür.
       
      Tezkire'deki tasavvuf anlayışı soyut, teorik ve felsefî bir mahiyette değil­dir; fakat şekilci, akılcı, zahirî ve nasçı da değildir; olabildiğince müşahhas ve serbesttir. Tezkire'deki mistik duyuş ve düşünüşün temel karakteri, panteist inanış ve düşünüş tarzına azami derecede yaklaşmış olmakla beraber hiçbir zaman ona dönüşmemiş; daima basitliğini, sadeliğini, açıklığını, anlaşılırlığını ve çekiciliğini muhafaza etmiş olmasıdır. Bu niteliklere sahip olduğundan Tezkire'deki tasavvuf, geniş halk yığınları, bilhassa çoğu okuma yazma bilmeyen tarikat mensupları tarafından büyük bir alaka ile karşılanmış, benimsenmiş, sevilmiş, yaşanmış ve yaşatılmıştır. Çin'den Adriyatik sahillerine kadar uzanan geniş sahalarda yaşayan Türk kavimler, Tezkire'deki tasavvuf anlayışını hem esas metinden hem de Uygur ve Anadolu Türkçesi'ne yapılan tercümelerden okumuş ve öğrenmiştir. Türkçe yazılan manzum ve nesir eserlerdeki telakki­lerin çoğunu, aynen Tezkire'de bulmak mümkündür.
       
      Tezkire 'deki tasavvufî ve ahlâkî bilgiler, umumiyetle menkıbeler biçiminde ve beliğ bir şekilde ifade edilmiştir. Bu itibarla menkıbe yönünden Tezkire, yukarıda işaret edilen eserlerin hepsinden daha zengindir. Daha sonraki asır­larda bile bu kadar bol menkıbe ihtiva eden tabakat ve tasavvuf kitabı yazıl­mamıştır. Tezkire, bu bakımdan Yâfiî'nin Ravzü'r-Reyâhîn'inden üstündür.
       
      Tezkire 'de engin bir insan sevgisi, ırk ve inanç farkı gözetmeyen bir insanperverlik, derin bir dinî müsamaha vardır. İnsanlığın gösterdiği farklı te­zahürler bir yana bırakılarak, bütün insanlarda bir ve aynı olan öz ve cevher üzerinde ısrarla durulmuş ve bu husus ifade edilmeye gayret edilmiştir. Kı­saca yetmiş iki buçuk millete aynı gözle bakılmıştır.
       
      Tezkire, bir çeşit tasavvufî ve ahlâkî bilgiler ansiklopedisidir. Onda, İslâm tasavvufunun ve tasavvufî ahlâkın hemen hemen bütün meseleleri açık bir dil­le ve birçok tekrarla kesin bir biçimde ortaya konulmuştur. Yapılacak araştır­ma ve incelemelerde, Tezkire 'deki bilgileri esas almak araştırıcıları yanıltmaz, kanaatindeyim.
       
      Bildiğime göre hiçbir dilde Tezkire'nin tam tercümesi yoktur. Millî kültü­rümüzü ve dinî hayatımızı çok yakından ilgilendiren bu mühim eserin, tam olarak tercümesinin bize nasip olmasını Hak Teâlâ'nın hakkımızdaki bir lutfu sayıyor, bundan mahzun oluyor, bunun şükranesi olmak üzere bu seriye yeni eserler ilave etmek için yapacağımız çalışmalarda muvaffak kılmasını Mevlâ-i Müteâl'den niyaz ediyorum.
       
       
      Süleyman ULUDAĞ
      10 Mayıs 1984
      BURSA
        
                 TEZKİRETÜ'l-EVLİYÂ
       
      Attâr 'ın yegâne mensur eseridir. 618 (1221) yılında şehid edilmesinden bir sene evvel telif etmiştir. Tezkire, "iyi şeyleri anmaya ve güzel şeyleri yâd etmeye vesile olan şey" demektir. Bu itibarla, arzu edilen şeyin unutulmayıp hatırlanmasını temin etme maksadıyla, parmağa bağlanan ipliğe tezkire de­nilmektedir. Velilerin veciz ve irşad edici sözlerinin, örnek teşkil eden hal ve hareketlerinin yâd edilip önce Allah'ın [celle celâluhû], sonra peygamberlerin, ve­lilerin ve ahiret ahvalinin zikredilmesine vasıta olan hususlara da tezkire denil­miştir. Bu itibarla Kur'an'a da tezkire denilmiştir. Çünkü aynı şeyleri hatırlatıp müteyakkız (uyanık) olmayı temin etmektedir.
       
      Tezkire kelimesinin, tasavvufî bir tabir olan zikirle de yakın alakası vardır. Esasen Attâr, eserinde sûfîlerden bahsederken başlıkta bahis konusu etti­ği her sûfînin isminin başına "zikr" kelimesini koymaktadır. Zikr-i Muhâsibî, Zikr-i Kassâr gibi. Nakledilen sûfî sözleri, halleri ve hareketleri Allah'ı [celle celâluhû] hatırlattığı; hatta Allah'ın [celle celâluhû] feyzi, ilhamı, ilmi, celâli ve azameti sûfîlerin kalplerinde tecelli ettiği; bu da Allah'ın [celle celâluhû] anılmasına ve­sile teşkil ettiği için bu esere tezkire denilmiştir, diye hükmetmek de pekâlâ mümkündür. Buradaki tezkire sözünü "menkıbe" olarak anlamak ve bu esere, "Evliya Menkıbeleri" adını vermekte bir sakınca yoktur.
       
      Attâr'dan evvel aynı vadide eser yazan Sülemî, kitabına Tabakatü's-Sûfiyye ve Ebû Nuaym, Hilyetü'l-Evliyâ ismini vermişlerdi. Kuşeyrî, Hücvîrî gibi müelliflerse sûfîlerin hal tercümelerine eserlerinde kısa bir bölüm ayırmışlardır. Attâr'ın eseri tabakat kitapları tarzında, sûfîlerin hal tercümelerine dair yazılan ilk Farsça kitap olmamakla beraber, evvelki tezkirelerin tekrarı ve kopyası da değildir. Onu, daha evvel aynı sahada, aynı maksatla yazılan tabakat kitap­larından ayıran birtakım hususiyetler mevcuttur. Attâr'ın eserinde evliya hal tercümelerinin yeni bir merhalesine varılmış ve bu merhale daha sonraki asır­larda da esas itibariyle değiştirilmeden aynen muhafaza edilmiştir. Attâr'ın eseri, Herevî ve Câmî vasıtasıyla genişletilen, geliştirilen ve Farsça ile ifade edilen Sülemî'nin Tabakatına nazaran epey farklıdır. Bu farklı tarafları sebe­biyle sûfîler arasında Attâr'ın eseri daha çok yaygınlık kazanmıştır. Attâr'ın çok güçlü vahdet-i vücûd temayüller taşıması, hassas ruhlu ve hür düşünceli bir şair oluşu, eserin sûfîler tarafından ehemmiyetle okunup rağbet ve alaka ile karşılanmasına vesile olmuştur. Daha sonraki dönemlerde tasavvuf hare­ketinin vahdet-i vûcud cereyanlarına kapılmış olması, bu rağbeti ve alakayı büsbütün artırmıştır.
       
      Attâr'dan evvel sûfîlerin hal tercümelerine dair yazılan başlıca eserler ve müellifleri şunlardır: Sülemî (v. 412/1021), Tabakatü's-Sûfiyye; Ebû Nuaym (v. 430/1038), Hilyetü'l-Evliyâ; İbnü'l-Cevzî (v. 597/1201), Sıfatü's-Safve; İbn Hamîs(v. 552/1157), Menâkıbü'l-Ebrâr ve Mehâsinü'l-Ahyâr. Bunlardan ilk iki­si ile Attâr'ın eseri arasında benzerlikler bulunduğu gibi önemli ve büyük fark­lar da bulunmaktadır. Mesela Sülemî'nin eserinde daha çok sûfîlerin sözleri nakledilmiş, menkıbelerine daha az yer verilmiştir. Ebû Nuaym, menkıbelere biraz daha çok yer vermiş olmakla beraber yine de esas itibariyle durum aynı sayılır. Zaten, Attâr'ın Tezkire'de anlattığı sûfîlere dair bilgi verirken Ebû Nuaym da ana hatlarıyla Sülemî'yi takip etmiştir. Bu sebeple Sülemî'de ve Ebû Nuaym'da bulunmayan pek çok menkıbe ve tasavvufi vecize Attâr'ın eserin­de vardır. Ayrıca bu menkıbe ve vecizeler Tezkire'de tasavvufun temayülüne daha müsait bir hale getirilmiştir. Çevrenin tepkisi dikkate alınarak Sülemî ve Ebû Nuaym tarafından ya hiç söylenmeyen veya üstü kapalı olarak geçilen menkıbe ve vecizeler, aradan geçen uzun zaman fasılası neticesinde yumu­şayan muhitin müsamahasından istifade edilerek, Attâr tarafından olduğu gibi ve açık seçik bir şekilde kaydedilmiştir. Attâr'ın, İbnü'l-Cevzî ile İbn Hamîs'ten faydalanmış olduğu ihtimali çok zayıf olduğundan bunlar üzerinde durmuyo­ruz. Zaten Sıfatü's-Safve, Hilyetü'l-Evliyâ'nın bir özeti mahiyetindedir. Şimdi Tezkire'nin kaynakları üzerinde biraz daha etraflı olarak durabiliriz.
       
       
      TEZKİRENİN KAYNAKLARI
       
      Attâr, Tezkire'nin giriş kısmında, sûfîlere ait menkıbe ve vecizelerin pek çok olduğunu, eserini yazarken bunlardan sadece seçmeler yaptığını, daha fazla malumat isteyenlerin Şerhu'l-Kalb, Keşfü'l-Esrâr ve Ma'rifetü'n-Nefs (veya Ma'rifetü'n-Nefs ve'r-Rab) adlı eserlere başvurmaları gerektiğini, bunları okumaları halinde tasavvufla ilgili hiçbir şeyin kendileri için gizli kalmayacağını anlatır. Şimdi bu üç eser hakkında kısaca bilgi verelim.
       
      Şerhu'l-Kalb: Tezkire'nin Hakim et-Tirmizî bölümünün sonunda bu eserin kendisine ait olduğunu ifade eden Attâr, Hüsrevnâme'nin giriş kısmında eser­lerinden bahsederken bu eserin ismini de söyler. Ancak bu eserin zamanımıza kadar geldiğine dair henüz herhangi bir emareye ve kayda rastlanmamıştır.
       
      Keşfü'l-Esrâr: Keşfü'z-Zunûn'da, bu isimde yirmiden fazla eserin ismi kaydedilmiştir. Ancak Attâr'ın ismini zikrettiği bu eserin müellifinin kim ol­duğuna dair herhangi bir kayıt yoktur. Onun için bu eser birincisinden daha meçhuldür.
       
      Ma'rifetü'n-Nefs: Müellifi hakkında hiçbir bilgimiz yoktur. Şayet Attâr'ın en önemli kaynakları bu eserlerse bunların elde mevcut olmamaları sebebiy­le, Tezkire'nin kaynakları hakkında tam bir bilgi sahibi olmaya imkân yoktur. Ancak yaptığımız araştırma ve karşılaştırmalar neticesinde Tezkire'de yar alan bilgilerden bir kısmının, elde mevcut bulunan Risale gibi kaynaklarda da he­men hemen aynı şekilde var olduğunu gördük. Ama bu bilgilerin sûfî tabakat kitaplarından doğrudan doğruya mı, yoksa diğer birtakım eserler aracılığı ile dolaylı olarak mı alındığına; hem doğrudan hem dolaylı olarak iktibas edilme­leri halinde hangi nisbette doğrudan hangi nisbette dolaylı olarak alındığına dair kesin bir şey söylemeye imkân yoktur.
       
      Tabakatü's-Sûfiyye: Sülemî'nin (v. 412/1021) bu eseri ile Tezkire arasında büyük ve açık benzerlikler vardır. Attâr, menkıbelerin bir kısmını ama daha çok tasavvufî vecizeleri bu eserden almıştır. Ancak Attâr, bu eserin Arapça met­ninden çok, Herevî diye tanınan Ebû İsmail Abdullah b. Muhammed el-Ensârî (v. 481/1089) tarafından yapılan tercümesinden istifade etmiştir. Muhammed İstilâmî, Attâr'ın daha çok bu eserin Arapça metninden faydalandığı kanaa­tindedir.
       
      Hilyetü'l-Evliyâ: Ebû Nuaym'ın (v. 430/1038) bu eseriyle Tezkire arasın­da bazı benzerlikler vardır. Ancak Attâr'ın, bu kaynaktan doğrudan istifade etmesi mümkün olduğu gibi, Farsça veya Arapça tasavvufî eserler ve men­kıbe kitapları vasıtasıyla faydalanmış olması da mümkündür. Attâr'ın, Menâkıbü'l-Ebrâr ile Sıfafü's-Safve'den istifade etmiş olması uzak bir ihtimaldir.
       
      Kuşeyrî'nin Risâle'si ile Hücvîrî'nin Keşfü'l-Mahcûb'u Attâr'ın en önemli iki kaynağıdır. Fakat Attâr, Risale'nin Arapça metninden çok, Ebû Ali Hasan b. Ahmed Osmânî tarafından yapılan Farsça tercümesinden faydalanmış­tır. Hücvîrî'nin, aslı Farsça olan Keşfü'l-Mahcûb'undan, Attâr'ın faydalan­dığı hem kesin hem de açıktır. "Ebû Hanîfe" ve "ibn Atâ" bölümlerinde Attâr, Hücvîrî'nin ismini zikrederek ondan nakil ve iktibas yapmıştır. Ancak gerek Kuşeyrî'nin gerekse Hücvîrî'nin, şeyhlerine ait hal tercümeleri bölümünde sûfîlere dair verdikleri bilgiler, aynı sûfîler hakkında Attâr'ın verdiği bilgilere nazaran çok azdır. Fakat Risale'nin ve Keşfü'l-Mahcûb'un diğer bölümlerinde yer alan bilgiler dikkatli bir taramadan sonra toplanmış ve bu bilgiler hangi sûfîye aitse Tezkire'nin o bölümüne eklenmiş, demek mümkün olduğu gibi, bu bilgilerin başka kaynaklardan aktarıldığını kabul etmek de mümkündür. Diğer taraftan söz konusu kaynaklarda rastlanmayan birtakım bilgilerin Tezkire 'de yer alması, Attâr'ın daha başka kaynaklardan da faydalandığını göstermek­tedir. Serrâc'ın el-Lüma'ı, Kelâbâzî'nin Taarrufu ve bunun şerhleri, Nîşâburlu Abdülmelik b. Ebû Osman'ın Tehzîbü'l-Esrâr'ı ve Hemedanlı Ebü'l-Hasan Ali b. Cehsem'in Nefhatü'l-Esrâr ve Levâmiu'l -Envâr'ı vb. gibi daha başka eser­ler arasında birtakım benzerlikler mevcuttur. Ancak Attâr'ın bu kaynaklardan faydalandığını tesbit etmek, şayet faydalanmışsa bunun miktarını tayin etmek oldukça güçtür.
       
      Burada önemli olan, mesela, Tezkire 'nin Râbia el-Adeviyye hakkında ver­diği bilgiler gibi, sadece Tezkire 'de bulunup diğer eserlerde rastlanmayan ma­lumatın kaynağıdır. Eldeki kaynakların hiçbirinde Râbia hakkında Tezkire'de olduğu kadar bilgi yoktur. Bu çeşit bilgileri Attâr'ın hangi eserlerden ve kay­naklardan aktardığına dair elimizde hiçbir delil mevcut değildir. Her halükârda Attâr'ın Tezkire 'yi yazmak için kullandığı bazı önemli kaynakların günümüze gelmediğini kabul etmek zorundayız. İşte bu çeşit kayıp eserlerde yer alan tasavvufî bilgiler, bize Attâr vasıtasıyla intikal ettiği için, Tezkire'n önemi bü­yüktür ve onun yeri öbür tasavvufî eserlerle doldurulamaz. Eğer bu kayıp kay­nak eserler elde mevcut olsaydı Attâr'ın; Sülemî, Ebû Nuaym, Kuşeyrî ve Hücvîrî gibi müelliflerden ne ölçüde faydalandığını kestirmek kolaylaşmış olacak­tı. Şu da bir gerçek ki Attâr, eserini yazar yazmaz bu kaynak eserler ortadan kaybolmuş değildir. Bu kaynaklar bir süre daha varolmaya devam ettiğinden, muhtevaları diğer müellifler tarafından da az veya çok iktibas olunmuş ve bu suretle ihtiva ettikleri bilgiler, Tezkire 'nin dışında daha başka eserler vasıtasıy­la da sonraki asırlara intikal etmiştir. Muhammed İsti'lâmî'nin tesbitine göre Attâr'ın Tezkire'sinde, 988 menkıbe ve 2864 tasavvufî vecize vardır. Attâr, bu menkıbeleri ve vecizeleri çok sayıdaki menkıbe ve vecizelerden seçmiş, bunlara ait senetleri zikretmemiş, bir zaruret bulunmadıkça kendisi fikir beyan etmemiş, bu bilgilerin bir kısmını Farsça kitaplardan ama ekserisini Arapça eserlerden derlemiştir. Ancak bu derleme esnasında birtakım zorluklarla kar­şılaşan Attâr, bir menkıbenin ve vecizenin muhtelif kaynaklarda ayrı ayrı safî­lere nisbet edildiğini görmüş, bu hususta mümkün mertebe dikkatli ve ihtiyatlı davranmış ama yine de aynı şeyleri muhtelif sûfîlere nisbet etmekten kurtu­lamamıştır. Mesela bir gemiye binen Zünnûn-i Mısrî'nin hırsızlıkla suçlanması meselesiyle ilgili menkıbeyi, bir kere Mâlik b. Dînâr, bir kere de İbrahim b. Ed-hem bahsinde zikretmek suretiyle üç defa tekrarlamıştır. Bu sebeple Attâr'ın kaynaklara tam hâkim olarak eserini telif ettiğini söylemek kolay değildir.

       
           TEZKİRE'NİN METNİ
       
      Tezkiretül Evliya çok okunmuş ve çok istinsah edilmiş bir eser olduğun­dan pek çok yazması vardır. Basmaları da bir hayli fazladır. Tezkire ilk defa tenkitli olarak 1905-1907 yıllarında R. A. Nicholson tarafından, The Tadhkira-tu'l-Awliya of Shaykh Faridu'd-Din Attar (Persian Historical Texts, 3, 5) London-Leyden'de basılmıştır. Bu neşrin başında Mirza Muhammed Kazvînî'nin geniş bir önsözü mevcuttur. Ayrıca yetmiş iki bölüm olan asıl metne, "Zikr-i Mütaahhirân ez-Meşâyih-i Kibar" başlığı ile yirmi beş bölüm daha eklenmiştir. R. A. Nicholson'un bir önsözünü de ihtiva eden bu baskı, çok eski nüshalara dayanmadığından bir hayli eksik ve bozuk tarafları vardır. Birkaç defa Hindis­tan'da basılan Tezkire'nin bu baskıları da hatalarla doludur. Mirza Muhammed Kazvînî'nin düzeltmeleriyle İran'da birkaç defa basılan Tezkire'nin baskısındaki hatalar da sayısızdır. Bu sebeple mevcut baskılardan da istifade eden Muhammed İstilâmî. 692 (1293) tarihli Tezkire'nin İstanbul Aziz Mahmud Hüdâyî Kütüphanesindeki yazması ile 701 (1302) tarihli Tahran'daki Millî Kütüphane'de bulunan yazmayı esas alarak Tezkire'yi yeniden neşretmiştir. Daha başka yazmalardan ve birçok basmadan istifade ettiğini ifade eden naşir yine de bazı belirsiz noktaları aydınlatmak için Tezkire'nin kaynağı olan eserlere başvurmak zorunda kaldığını söylemektedir.
      Daha evvelki baskılardan ve en eski yazmalardan istifade edilerek hazır­lanan ve bizim de yararlandığımız Muhammed İsti'lâmî neşrinin hatalı ve eksik olduğu hususunda burada bazı şeylerin söylenmesine ihtiyaç vardır. Çünkü bu çeşit hata ve noksanlıkların söylenmesi ve yazılması eserle ilgili, ileride yapılacak çalışmalar bakımından faydalıdır. Esasen naşirin arzusu da budur.
       
           METİNDEKİ NOKSANLIKLAR ve HATALAR
       
       
      1-Metinde bazı hikâyeler yoktur. Mesela Cüneyd-i Bağdâdî'nin Tûrisînâ'da semâ ve vecd yaptığı Türkçe tercümelerde var ama metinde yok.
       
      2-Bazı ifadeler eksiktir. Mesela Amr b. Osman bahsinde Kabe'ye nefis ve ruhla gitme bahis konusu edildiği halde, kalple gitme hususuna temas edil­memiştir.
       
      3-Bazı menkıbeler ve ifadeler, naşirin dikkatinden kaçmayacak derecede eksiktir. Mesela Bişr-i Hâfî'nin, "Ahmed b. Hanbel'in üç meziyeti var ki bun­lar bende yok" dediği nakledildikten sonra bunlardan biri söylenmiş, diğerleri geçilmiştir.
       
      4.Bazı yerlerde ifadeler ve cümleler altüst olmuştur. Mesela Bişr-i Hâfî'ye, "Bağdat karmakarışık oldu, helâl rızkı nereden bulup yiyorsun?" diye sorulmuş ama bu sorunun cevabı karışık nakledilmiştir.
       
      5.Bazı kelimeler yanlış düşmüştür. Mesela, "her ki endeki ma'siyet râ" ifadesi, ma'siyet kelimesi çıkarılarak nakledilmiştir (bk. Ahmed Antâkî bahsi).
       
      6-Bazı tasavvufî terimler takdim-tehirle nakledilmiş, öyle olunca da ma­nanın altı üstüne gelmiştir. Mesela Mansûr b. Ammâr bahsinde, "Be-Halk" ile "Be-Hak" yer değiştirmiştir.
       
      7-Bazı kelimeler yanlış okunmuş veya yanlış yazılmıştır. Mesela Serî-i Sakatî bahsinde, "mahabbet îsârdır" denecekken, "mahabbet işarettir" de­nilmiştir. Keza Nehrecûrî bahsinde, "tefrika safvet-i Hak'est" denecek yerde, "tefrika sıfat-ı Hak'est" denilmiştir. Aynı bölümde, rehâ, recâ şeklinde yazıl­mıştır. Feth el-Mevsılî bahsinde.'Halkla sohbetten sakın" cümlesinin doğrusu, "Oğlanlarla düşüp kalkmaktan sakın" olacak (bk. Risale, s. 60).
       
      8-Naşirin de işaret ettiği Harrâz bahsinin sonundaki yanlış ve eksik ifa­denin doğrusu Şa'rânî'dedir (bk. Tabakat, 1/79).
       
      9-Hakîm et-Tirmizî'nin murakabe, şükür ve hudû hakkındaki sözü hem eksik hem yanlıştır.
       
      10-Cüneyd-i Bağdadî bahsindeki, "İfrat-ı meyi ez meyi" ifadesinin doğ­rusu, "İfrat-ı meyi ez neyi" olmalıdır.
       
      11-Ebû Bekir Tamestânî, Ebû Bekir Saydalî şeklinde yazılmış, hiçbir bas-kıda bu hata düzeltilmemiştir.
       
      12-Fudayl, daima salâha meyleder... şeklinde başlayan ve Tezkire'nin Türkçe tercümelerinde yer alan uzunca bir ifade, metinde yoktur (bk. Metin, s. 249; Sülemî, s. 103).Halbuki aynı ifade, Tezkire'nin kaynağı olan Hücvîrî'de mev­cuttur.
       
      13-"Men ihtec'te" ifadesi, galiba Attâr tarafından hatalı olarak "men tecebe" şeklinde okunmuş ve Farsça'ya yanlış aktarılmıştır (bk. Abdullah b. Munâzil bahsi).
       
      14-Bilhassa Tezkire'nin Türkçe tercümelerinden birinde yer alan bol mik­tardaki Arapça ibare metinde yoktur. Mesela, "irfa' yedeke an lihyeti'l-Hak" ifadesi, "dest ez mehasini Hak bi-dâr" şeklinde tercüme edilmiş, Arapça iba­reye yer verilmemiştir. Halbuki bu tür Arapça ibareler Tezkire'nin Türkçe ter­cümelerinde vardır (bk. Nuri bahsi).
       
      15-Umumiyetle menkıbeler ve tasavvufî hikâyeler Attâr tarafından özet olarak aktarılmış ama özetleme işi bazı hususların müphem kalmasına yol aç­mıştır. Yani özetleme ve kısaltma iyi bir şekilde yapılmamıştır.
       
      16. Farsça metinde, bahsedilen benzer pek çok eksik ve yanlış vardır. Şüphesiz ki bu hataların bir kısmı bizzat Attâr'a aittir. Ama daha büyük kısmı kullanmış olduğu kaynaklardan, bu kaynaklardaki istinsah, nakil ve tercüme­lerden ileri gelmiş olabilir. Kaynağı ve menşei ne olursa olsun, Tezkire'nin met­ninde bir hayli hata ve eksikliğin bulunduğu muhakkaktır. Biz bu türlü yerlerde eserin kaynaklarına ve tasavvufun diğer ana eserlerine müracaat ettik. Ayrıca her sûfîye ait belli başlı kaynakları, o sûfînin anlatıldığı bölüme kaydederek araştırıcılara mukayese yapma kolaylığı temin etmek istedik.
       
      Bahsedilen sebeplerden dolayı bu tercüme sadece bir aktarmadan ibaret olmayıp, Tezkire'nin metninde bulunmayan birçok tashih ve ikmallere de yer vermektedir. Eserin metni, tasavvufun temel kitapları ve Tezkire'nin kaynak­larıyla mukayese edilip yeniden yayımlanmadığı sürece, bu tercüme önemli ölçüde metindeki hataları tashih ve noksanları ikmal eden bir özelliğe sahip olacaktır.
       
      Türkçe tercümeler epey eksik ve eskidir. Muhtevaları bakımından değil­se bile, filolojik bakımdan incelemeye değer. Fakat bu tercümeler henüz dil bakımından tetkik edilmemiştir.10
       
       
                     MÜELLİFİN ÖNSÖZÜ

       Lutfu bol, ikramı çok olan yüce Allah'a hamd, Peygamberimiz'e [sallallahu aleyhi vesselem], âl ve ashabına, dünya durdukça salât ve selâm olsun...
       
      Âyet ve hadisler hariç, şeyhlerin sözlerinden daha değerli hiçbir söz yok­tur. Çünkü sözleriezberin ve "kâle"nin (yani dedim ki, dedi ki) neticesi değil amelin ve halin semeresidir; beyândan değil, iyândandır (görmektendir); tek­rardan değil esrardandır; kesbî ilimden değil, ledünnî ilimdendir; dinlemek­ten değil, coşmaktandır; "babam öğretti" âleminden değil, "Beni Rabbim en güzel bir biçimde terbiye etti" âlemindendir. Zira kitapta zikredilen veliler, ne­bilerin vârisleridir (Bir nicesi Âdem'in, bir nicesi Musa'nın, bir nicesi İsa'nın ve bir nicesi de Muhammed'in [aleyhimusselâm] vasıflarını hâizdir). Dostlarımdan bir cemaatin sûfîler zümresinin sözlerine fevkalâde rağbet ettiklerini gördüm. Onların söz ve ahvalini mütalaaya bende muazzam bir meyil vardı. Şayet söz ve hallerin hepsini toplasaydım uzun giderdi. O yüzden dostlar için de kendim için de seçmeler ve derlemeler yaptım. Eğer bu perdeden anlarsan, aynı za­manda bu, senin için de faydalı olur. Şayet onların sözlerinden burada oldu­ğundan daha fazlasını isteyen olursa, bu taifenin mutekaddimin ve muteahhirinden olanların kitaplarında aradığını bol miktarda bulabilir, oradan araştırsın.

      Eğer biri, bu zümrenin sözlerinin doyurucu bir şekilde izah edilmesine talip olursa, Şerhu'l-Kalb ve Ma'rifetü'n-Nefs gibi eserleri mütalaa etmesi tav­siye edilmelidir. Çünkü kanaatimize göre böyle hareket etmesi halinde, bu zümrenin hiçbir sözü ona kapalı gelmez. Meğerki Allah aksini dilemiş olsun. Şayet ben burada bahis konusu sözleri şerh ve izah etmeye teşebbüs etsem, binlerce sayfa tutan açıklamalar yapmam lazım gelir. Nitekim Resûlullah [sallallahu aleyhi vesselem], "Bana veciz konuşma ve maksadı kısa yoldan anlatma hu­susiyeti bahşolundu"" demek suretiyle bu hususla övünmüştür.
       
      Sûfî sözlerini naklederken, bunlara ait senedleri de attım. Öyle sözler var­dır ki bir kitapta bir sûfîden, diğer kitapta başka bir sûfîden nakledilmiştir. Menkıbelerin, hal ve hareketlerin isnadları da aynı şekilde farklılık göstermek­tedir. Onun için imkân nisbetinde ihtiyatkâr davrandım.
       
      Bu eserde naklettiğim sûfî sözlerini izah etmeyişimin diğer bir sebebi, onların sözleri arasında kendi sözümü bahis konusu etmeyi edebe uygun gör­memem ve (tasavvufî meşrebe ve) zevke muvafık bulmamamdır. Sırf nâmahremlerin ve nâehillerin hayalini defetmek için bazı yerlerde azıcık işaretlerde bulunmam bir istisna teşkil eder.
       
      İzahat vermeyişimin başka bir sebebi de şudur: Onların sözlerinin açık­lanmasına ihtiyaç duyan kimselerin yapmaları gereken en münasip iş, yine onların sözlerine bakıp açıklama yapmalarıdır.
       
      Açıklama yoluna gidilmemesinin diğer bir sebebi de şudur: Veliler yekdiğerlerinden farklıdır. Kimi marifet ehli, kimi muamele ehli, kimi muhabbet ehli, kimi tevhid ehli, kimi de bunların hepsidir. Bazıları sıfatladır, diğer bazı­ları sıfatsızdır. Eğer bunları bir bir açıklayacak olursak, kitap az ve öz yazma sınırını aşar.
       
      Şayet nebîleri, sahabeleri ve Ehl-i beyt'i burada bahis konusu etseydim, bundan ayrı, başka bir kitap daha yazmam lazım gelirdi. Allah ve Resulü tara­fından zikredilmiş, Kur'an ve hadisler tarafından methedilmiş bir zümre hak­kındaki izahat hiç dile sığar mı? O âlem başka bir âlem ve ayrı bir cihandır!
       
      Nebîler, sahabeler ve Ehl-i beyt üç zümredir. İnşallah bunların menkı­beleri hakkında ayrı bir kitap telif edilecek. Bu suretle bu üç zümreden bir "müselles" (misk, ûd ve amberden yapılan fevkalâde nefis ve hoş bir koku) Attâr'dan yadigâr kalacak.
       
       Beni bu kitabı derlemeye sevkeden birkaç saik vardır: 13
       
      Birinci saik: Böyle bir kitabın yazılmasına rağbet gösteren dostların ricalandır.
       
      İkinci saik: Benden geriye bir yadigârın kalmasıdır. Bu suretle bu eseri okuyan bir kimse, bundan bir genişlik ve ferahlık bulur da beni hayır dua ile yâd eder. Olur ki onun bu davranışı sebebiyle bana da mezarda bir genişlik ve
      ferahlık bahşederler. Nitekim Herat'ın imamı ve Şeyh Abdullah-ı Ensârî'nin [kuddise sırruhû] üstadı bulunan Yahya b. sıra oradan geçerken bunu duyup hali hoş oldu. O, bundan hoşlandığı için seni bağışladım. Eğer bu durum olmasaydı, görürdün ne yapacağımı."
       
       Ammâr [kuddise sırruhû] vefat edince, kendisini rüyada görüp sordular:
       
      -İzzet ve Celâl sahibi Allah sana nasıl muamele etti? Cevaben dedi ki:
      -Yâ Yahya, diye hitap edip buyurdu: Sana çok şiddetli hitaplarım olacak­tı. Lâkin bir gün (bir vaaz) meclisinde bize hamdettin. Dostlarımızdan biri, o
      13 bk. Herevî, 1/4.
       
      Üçüncü saik: Şeyh Ebû Ali Dekkâk'a [kuddise sırruhû),
       
      Erlerin sözlerini dinlemede hiç fayda var mı, diye sormuşlar. O da şöyle demiş: "Tabii ki var. Bunda iki fayda var: Birincisi, şayet dinleyen şahıs talip ise himmeti kuvvetlenip talebi ziyadeleşir. ikincisi, eğer bir kimse, kendisin­de bir benlik görürse, bu onun benliğini ve gururunu kırar. Başındaki davayı ve sevdayı söküp atar. İyi ve kötü şeyin ne olduğunu ona gösterir. Şayet kişi kör değilse, bu sayede kendini müşahede eder. Nitekim Şeyh Mahfuz [kuddise sırruhû],
       
      Halkı kendi terazinle tartma, kendini îkân sahiplerinin terazisiyle tart ki onların faziletini, kendi müflisliğini anlayabilesin, demişti."
       
      Dördüncü saik:Cüneyd'e [radıyallahu anh] sordular,
       
      Bu hikâye ve rivayetlerde, yani kıssa ve menkıbelerde mürid için ne fayda var? Cevap verdi:
       
      Bunların sözleri,
       
      "Azîz ve Celîl olan Allah'ın ordusundan birer askerdir." Şayet müridin kal­bi kırılır ve morali bozulursa, onunla kuvvetlenir, o askerden medet bulur. Hak Teâlâ'nın,
       
      "Biz resullerin haberlerinden, kalbine sebat verecek olanları sana hikâye ediyoruz" (Hûd 11/120). Yani, "Yâ Muhammed! Kalbin huzur ve kuvvet bulsun, diye evvelkilerin kıssa ve menkıbelerini sana hikâye ediyoruz" buyurmuş ol­ması da bunun delilidir.
       
      Beşinci saik: Peygamberlerin efendisi, "İyiler anılınca, gökten rahmet iner"™ buyurmuşlardır. İmdi bir kimse, üzerine rahmet yağan bir sofra kurarsa, mümkündür ki ona bir fayda temin etmeden eli boş geri çevirmezler.
       
      Altıncı saik: Umulur ki onların kudsî ruhlarından, perişan bir halde bu­lunan şu bîçâreye bir medet ulaşır da ecel gelmeden evvel başına bir devletin gölgesi düşer.
       
      Yedinci saik: Kur'an ve hadisten sonra, sözlerin en iyisi olarak onların-kini gördüm. Sözleri, tümüyle Kur'an ve hadislerin şerhinden ibarettir. "Her ne kadar onlardan değilsem de hiç değilse onlara benzemiş olayım" diye, kendimi bu meşguliyetin içine attım. Çünkü hadiste, "Bir zümreye benzeyen onlardan sayılır”15 buyrulmuştur. Nitekim Cüneyd-i Bağdadî de [kuddise sırruhû] şöyle demiştir:
       
      Davacılara iyi muamele ediniz ki hakikat ehli olsunlar, ayaklarını öpünüz. Çünkü himmetleri yüce olmasaydı, pekâlâ başka şeyi dava edebilirlerdi (Bu sebeple müddeî ve mukallit sûfîlerin, muhakkik olabilmeleri için kendilerine ilgi ve yakınlık gösterin).
       
      Sekizinci saik: Kur'an'ı ve hadisi anlayabilmek için lügat, nahiv ve sarf ilimlerini bilmek gerekmekte, halbuki halkın pek çoğunun bunda herhangi bir nasibi bulunmamaktadır. Oysa bunların açıklanması mahiyetinde bulunan sûfîlerin sözlerinden halk da aydınlar da haz ve nasip almaktadır. Bunun için ekserisi Arapça olan bu sözleri, faydası umumi olsun, diye Fars diliyle ifade ettim.
       
      Dokuzuncu saik: Zahir itibariyle görüyoruz ki biri, aleyhinde aslı olmayan bir söz söylese, o kimsenin kanına girmek için var gücüyle çabalar, o bir söz­den ötürü yıllarca içinde kin tutarsın. Bâtıl bir söz, sende bu kadar tesir mey­dana getirince, aşikârdır ki hak söz -farkına varmasan da- bunun bin misli fazla bir tesir vücuda getirebilecektir. Nitekim İmam Abdurrahman Ekkâf'a [rahmetullahi aleyh] sordular:
       
      Kur'an okuyan ama okuduğunu anlamayan bir kimsenin okuduğu şey hiç onda tesir husule getirir mi? Şöyle dedi:
       
      Bir kimse bir ilaç (veya zehir alsa) ama yediği şeyin ne olduğunu bil­mese, bu ona tesir eder de Kur'an hiç tesir etmez mi? Açıkçası Kur'an'ın tesiri bundan çok daha fazla olur. Bir de bilerek ve anlayarak okusa, o zaman durum nasıl olur? Varın siz kıyas edin! Bil kim binlerce çeşit fayda temin eder. Nitekim en hayırlı söz Allah'ın [celle celâluhû] sözüdür, o, şefaat eden ve edilen, tasdik eden ve edilen, tasdik eden ve şahit olan bir sözdür, buyrulmuştur. Bir de manasını bilir, onunla amel eder, gözünden nedamet yaşları akıtırsa, Hak Teâlâ onun hürmetine lutfu ile bir katre yaş için bir günahkâr bağışlar.
       
       15 Ebû Davud, Libâs, 5; Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, 2/50.
       
      Onuncu saik: Bir mecburiyet, zaruret ve çaresizlik halinin mevcut olması müstesna, sûfîlerin sözlerinden başkasını ne söylemeye ne de dinlemeye ta­kat getirebilen bir kalbe sahibim. Bu sebeple bütün halk-ı âlem için, onların sözlerinde bir vazife ve vird vücuda getirmem şart oldu. Olur ki bu sofradan da bana bir kadeh nasip olur. Nitekim Şeyh Ebû Ali Siyah [kuddise sırruhû],
       
      Benim iki arzum var: Biri O'nun sözlerinden bir söz dinlemek. Diğeri de O'nun adamlarından (Merdân-ı Hudâ ve Resûlullah'tan) birini görmek, demiş, sonra da eklemişti: Ben ne bir şey yazabilen ne de okuyabilen biriyim, ben ümmî bir adamım. Bana biri lazım ki O'ndan bahsetsin, ben dinleyeyim veya ben bahsedeyim o dinlesin. Eğer cennette O'nunla karşılıklı konuşmak olma­sa derim ki: O cennetten elaman!
       
      On birinci saik: imam Yusuf-i Hemedânî'ye [kuddise sırruhû],
      Şu zaman geçer ve bu taife perdenin arkasına çekilip gizlenirse, selâ­mette kalabilmek için biz ne yapalım, diye sorulduğunda o da,
      Her gün, onların sözlerinden sekiz sayfa okuyunuz, diye cevap verdi. İmdi ben, gaflet ehlinin (böyle) bir vird edinmesini farz-ı ayın görüyorum.
       
      On ikinci saik: Sebebini bilmiyorum ama, tâ küçüklüğümden beri bu zümrenin sevgisi ruhumda dalgalanıp durmakta, sözleri her zaman gönlümü ferahlandırmaktadır. "Kişi sevdiği ile beraberdir"16 hadisinde işaret olunan hu­susa bel bağlayarak, sûfîlerin sözlerini derleyip ortaya koydum. Çünkü öyle bir zamanda yaşıyoruz ki bu tarz sözler büsbütün perde arkasında kalmakta, iddiacılar mana ehlinin kılığında ortaya çıkmakta ve gönül ehli kibrit-i ahmer gibi aziz ve nadir bulunur bir hale gelmektedir. Nitekim Cüneyd-i Bağdadî [kuddise sırruhû], Şiblî'ye [kuddise sırruhû] şöyle demişti:
       
      Tüm âlemde, söylediğin sözlerden bir tek kelime üzerinde sana muva­fakat eden birini buldun mu eteğini iyi tut!
       
      On üçüncü saik: Hayrın, şer sayıldığı bir zamanın içinde bulunduğumuzu gördüm. Bu zamanda şerli kişiler hayırlı insanları unutmuşlardır. Bir "Veliler tezkiresi" hazırlayıp bu kitaba, Tezkiretül Evliyâ (Velilerden hatıralar, velilerin menkıbeleri) adını verdim. Tâ ki zamanımızda hüsranda kalanlar, devlet ehli bahtiyar insanları unutmasın, kendi köşesine çekilip inziva hayatı yaşayan ze­vatı araştırsın, kendilerine rağbet göstermek suretiyle onlar cihetinden esen devlet rüzgârı sayesinde ebedî saadete ersin.
       
      On dördüncü saik: Sûfîlerin sözleri, birkaç yönden sözlerin en iyisidir. Evvela insanı dünyadan soğutmakta, ikinci olarak devamlı surette ahiretin hatırda tutulmasını temin etmekte, üçüncü olarak insanın kalbinde Allah sev­gisini meydana getirmekte, dördüncü olarak da bu sözü dinleyen bir kimse, sonsuza dek sürecek yol için azık tedarik etmektedir. İmdi bu âmillerin icabı olarak bu çeşit sözleri derlemek, behemahal yerine getirilmesi gereken vazi­feler cümlesinden bulunmaktadır. Hakikatte, "Tüm sözlerin en iyisi Kur'an ve hadisin şerhinden ibaret bulunan sûfîlerin sözlerini ihtiva eden bu kitaptan iyisi âlemde yoktur" da denilebilir.
       
      Denilebilir ki bu kitap iğdişleri ve eşcinsleri er yapar; erleri, erkeklerin şahı yapar, erkeklerin şahı olanları tek ve eşsiz er yapar. Tekleri derdin tâ kendisi haline getirir. Onları nasıl bizatihi dertliler haline getirmez ki bir kimse koşulan şart üzere bu kitabı okusa ve üzerinde düşünse, sûfîlerin yüreklerinden bu çeşit iş, hal ve sözlerin meydana gelmesine yol açan, onların ruhundaki bu derdin nasıl bir dert olduğunu idrak eder.
       
      Şahsen ben bir gün İmam Mecdüddin Muhammed Hârizmî'nin [kuddise sıruhu] yanına gittiğimde kendisini ağlar bir halde bulmuş ve,
       
      Hayrola, ne oldu, demiştim. Bana cevaben.
       
      Bu ümmet içinde, "Ümmetin uleması Beni İsrail peygamberleri gibidir"17 hadisiyle de işaret edildiği üzere nebîler mesabesinde olan nice muazzam başbuğ veliler vardı, dedi ve ekledi: Şunun için ağlıyorum. Dün gece şöyle yakarmıştım: Yâ Rab! Senin işin sebebe bağlı değildir. Hikmetinden sual ol­maz, beni ya bu zümreden ya da onları temaşa edenlerden kıl. Çünkü üçüncü kısımdan olmaya takatim yok! Ola ki duam kabul edilir, diye ağlıyorum.
       
      On beşinci saik: Yarın kıyamet günü, (hal tercümelerini anlattığım sûfîler) belki bu vesileyle bu âcizin haline bakıp şefaat ederler. Ashâb-ı Kehf'in köpeği gibi tamamıyla varlığım kemikten ibaret kalsa da beni eli boş ve ümitsiz geri çevirmezler.
       
      Naklederler ki Cemal Mevsılî [kuddise sırruhû], peygamberler efendisinin Ravza'sının civarıyla aynı hizada olan bir yerde bir mezarlık yer bulabilmek için canını dişine takıp kendini mahvedercesine çabalar, bu uğurda malını ve itibarını feda etmekten hiç geri durmazdı. (Maksadına ulaştıktan) sonra, mezarının taşına şu ibarenin yazılmasını vasiyet etmişti:
       
      "Köpekleri de mağaranın girişinde ön ayaklarını uzatmış yatmaktadır" (Kehf 18/18).
       
      Rabbim! Bir köpek, dostlarının izi sıra birkaç adım attı, bu yüzden köpeği sahipleriyle aynı muameleye tâbi tuttun! Aynı şekilde ben de dostlarının dostu olduğumu ve onları sevdiğimi iddia ediyorum. Kendimi, onların eğerinin ipine (bir torba gibi) bağladım. Onların sözleriyle meşgul oluyor ve bundan vazgeçe­miyorum. Rabbim ve ey benim ulu sultanım! Gerçi şu sözlerimin hiçbir kıymeti yoktur ve bu yolun yolcuları yanında bir hiç olduğumu da biliyorum. Ama onla­rın sözlerini, hallerini, remizlerini ve işaretlerini seviyorum. Kayyumiyetinin vahdâniyyeti ve mutlak hâkimiyetinin tebliği hakkı için, nebî ve resullerin tertemiz ruhları, mukarreb melekler, yüce katında değeri bulunan veli, arif ve âlim kullar hakkı için bu zavallı garip ile şu zümre arasına perde çekme! Bu kitabı sana yakın olma derecesine ulaşmam için sebep kıl! Senden uzak olma çukuruna düşmeme vesile kılma! Hiç şüphe yok ki sen yakarışları karşılıksız bırakmazsın!
       
      Şimdi Allah'ın (celle celaluhu) yardımı ve lütfettiği hoş bir muvaffakiyetle bu kitapta söz konusu edilen uluların isimlerini zikrediyorum. Bundan sonra Al­lah'ın [celle celâluhû] yardımı ve lütfettiği fevkalâde güzel bir muvaffakiyetle on­ların makam, keramet, hal, hareket, vakit ve işaretlerinin izahına girişeceğim.
       
      1. Cafer-i Sâdık, 2. Veysel Karanî, 3. Hasanı Basrî, 4. Mâlik b. Dînâr, 5. Muhammed b. Vâsi', 6. Habib-i Acemî, 7. Ebû Hâzim Mekkî, 8. Utbe b. Gu-lâm, 9. Râbia el-Adeviyye, 10. Fudayl b. iyâz, 11. ibrahim b. Edhem, 12. Bişr-i Hâfî, 13. Zünnûn-i Mısrî, 14. Bâyezid-i Bistâmî, 15. Abdullah b. Mübarek, 16. Süfyân-ı Sevrî, 17. Şakîk-ı Belhî, 18. Ebû Hanîfe, 19. İmam Şafiî, 20. İmam Ahmed b. Hanbel, 21. Davud-i Tâî, 22. Hâris-i Muhâsibî, 23. Ebû Süleyman Dârânî, 24. Ibnü's-Semmâk, 25. Muhammed b. Eşlem et-Tûsî, 26. Ahmed b. Harb, 27. Hâtim-i Esam, 28. Sehl b. Abdullah et-Tûsterî, 29. Ma'rûf-i Kerhî, 30. Seri-i Sakatı, 31. Feth Mevs.lî, 32. Ahmed b. Ebü'l-Havârî, 33. Ahmed b. Hadraveyh, 34. EbÛ Türâb Nahşebî, 35. Yahya b. Muâz, 36. Şah b. Şücâ'-i Kirmânî, 37.Yusuf b. Hüseyin, 38. Ebû Hafs Haddâd, 39. HamdÛn Kassâr 40. Mansûr b. Ammâr, 41. Ahmed b. Âsim Antâkî, 42. Abdullah b. Hubeyk, 43. Cüneyd-i Bağdadî, 44. Amr b. Osman Mekkî, 45. Ebû Said Harrâz, 46. Ebü'l-Hüseyin Nûrî, 47. Ebû Osman HM, 48. Ebû Muhammed Ruveym b. Ah­med, 49. İbn Atâ, 50. Ebû Abdullah İbnü'l-Cellâ, 51. İbrahim Rakkî, 52. Yusuf b. Esbât, 53. Ebû Yakub Nehrecûrî, 54. Semnûn Muhîb, 55. Ebû Muhammed Mürtaiş, 56. Ebû Abdullah Muhammed b. FazI, 57. Ebü'l-Hasan Bûşencî, 58. Hakîm et-Tirmizî, 59. Ebû Bekir Verrâk, 60. Abdullah b. Muhammed b. Münâzil, 61. Ali b. Sehl İsfahanı, 62. Hayr en-Nessâc, 63. Ebü'l-Hayr Akta', 64. Ebû Hamza Horasanı, 65. Ahmed b. Muhammed b. Mesrûk, 66. Ebû Abdullah Turûğbâzî, 67. Ebû Abdullah Mağribî, 68. Ebû Ali Cûzcânî, 69. Ebû Bekir Kettânî, 70. Ebû Abdullah Muhammed b. Hafîf, 71. Ebû Muhammed Cerîrî, 72. Hallâc-l Mansûr [Allah cümlesinden razı olsun].  ( 
      Semerkand Yayınevi Tezkiretül Evliya kitap, Feridun Attar Tezkiretül evliya, tezkiretü'l evliya,  tezkiretü'l evliya , Süleyman uludağ tercümesi evliyalar kitabı. Semerkand Yayınları,  Evlila Menkıbeleri, Tasavvuf klasikleri )
       
       
      Ferîdüddin ATTÂR
       
       İÇİNDEKİLER
       Önsöz
      GİRİŞ
      Attâr'ın Hayatı, Eserleri, Fikirleri
      Mezhebi
      Fikrî ve Tasavvufî Şahsiyeti
         Eserleri
       Tezkiretül Evliya
       Tezkire 'nin Kaynakları
       Tezkire'nin Metni
       Metindeki Noksanlıklar ve Hatalar
       Tezkire'nin Tercümeleri
       Türkçe Tercümeler
       Fransızca Tercüme
       Arapça Tercüme
       İngilizce Tercüme
       Karahisârî Tercümesinden Bir Örnek
       Sinâneddin'in Tercümesinden Bir Örnek
      Tezkire'nin Zeyli
      Tezkire 'nin Üslubu
      Tezkire'deki Tasavvufun Hususiyeti ve Mahiyeti
      Kıssa ve Mesel
      Bibliyografya
      Tezkire 'deki Sûfîlerin Hayat Hikâyelerinin ve Hal Tercümelerinin
      Mukayese ve Mukabelesinde Başvurulan Eserler
       
      1.Sûfî Tabakat Kitapları
      2.Umumi Tarih ve Hal Tercümesi Kitapları
      Müellifin Önsözü
      Cafer-i Sâdık
      Veysel Karanî
      Hasan-ı Basrî
      Mâlik b. Dînâr
      Muhammed b. Vâsi’
      Habîb-i Acemî
      Ebû Hâzim Mekkî
      Utbe b. Gulâm
      Râbia el-Adeviyye
      Fudayl b. İyâz
      İbrahim b. Edhem
      Bişr-i Hân
      Bâyezid-i Bistâmi
      Şeyh Bâyezid-i Bistâmî'nin Mi'racı
      Şeyh Bâyezid-i Bistâmî'nin Münâcâtları
      Abdullah b. Mübarek
      Süfyân-ı Sevrî
      Şakîk-i Belhî
      Ebû Hanîfe
      İmam Şafiî
      İmam Ahmed b. Hanbel
      Davud-i Tâî
      Hâris-i Muhâsibî
      Ebû Süleyman Dârân
      İbnü's-Semmâk
      Muhammed b. Eşlem et-Tûsî
      Ahmed b. Harb
      Hâtim-i Esam
      Sehl b. Abdullah et-Tüsterî
      Ma'rûf-i Kerhî
      Serî-i Sakatî
      Feth Mevsılî
      Ahmed b. Ebü'l-Havârî
      Ahmed b. Hadraveyh
      Ebû Türâb Nahşebî
      Yahya b. Muâz
      Münâcâtı
      Şah b. Şücâ'-i Kirmânî
      Yusuf b. Hüseyin
      Ebû Hafs Haddâd
      Hamdûn Kassâr
      Mansûr b. Ammâr
      Ahmed b. Âsim Antâkî
      Abdullah b. Hubeyk
      Cüneyd-i Bağdadî
      Amr b. Osman Mekkî
      Ebû Said Harrâz
      Ebü'l-Hüseyin Nûrî
      Ebû Osman Hîrî
      Ebû Muhammed Ruveym b. Ahmed
      İbn Atâ
      Ebû Abdullah İbnü'l-Cellâ
      İbrahim Rakkî
      Yusuf b. Esbât
      Ebû Yakub Nehrecûrî
      Semnûn Muhib
      Ebû Muhammed Mürtaiş
      Ebû Abdullah Muhammed b. FazI
      Ebü'l-Hasan Bûşencî
      Hakim et-Tirmizî
      Ebû Bekir Verrâk
      Abdullah b. Muhammed b. Münâ
      Ali b. Sehl İsfahânî
      Hayr en-Nessâc
      Ebü'l-Hayr Akta'
      Ebû Hamza Horasânî
      Ahmed b. Muhammed b. Mesrûk
      Ebû Abdullah Turûğbâz
      Ebû Abdullah Mağribî
      Ebû Ali Cûzcânî
      Ebû Bekir Kettânî
      Ebû Abdullah Muhammed b. Hafif
      Ebû Muhammed Cerîrî
      Hallâc-ı Mansûr
      TEZKİRETÜ'l-EVLİYÂ ZEYL
      İbrahim Havvâs
      Mümşâd Dîneverî
      Ebû Bekir Şiblî
      Ebû Nasr Serrâc
      Ebü'l-Abbas Kassâb
      Ebû Ali Dekkâk
      Ebü'l-Hasan Harakânî
      İbrahim b. Şeybân
      Ebû Bekir Saydalânî (Tamestânî)
      Ebû Hamza Bağdad
      Ebû Amr İbn Nüceyd
      Ebü'l-Hasan b. Sâiğ
      Ebû Bekir Vâsıtî
      Ebû Ali Sekafî
      Cafer b. Muhammed Huldî
      Ebû Ali Rûzbârî
      Ebü'l-Hasan Husrî
      Ebû İshak Kâzerûnî
      Ebü'l-Abbas Seyyârî
      Ebû Osman Mağribî
      Ebü'l-Kasım Nasrâbâdî
      Ebü'l-Abbas
      Diğer Özellikler
      Stok Kodu9786055078355
      MarkaSemerkand Yayınları
      Stok DurumuBu ürün geçici olarak temin edilememektedir.
      9786055078355
       
       

       

      PlatinMarket® E-Ticaret Sistemi İle Hazırlanmıştır.